Gecikme cezası

Gecikme cezası, yüklenicinin taahhüdünü sözleşmede öngörülen sürede yerine getirmemesi halinde uygulanan sözleşme cezasıdır. Kanun cezanın oranını belirlemez; gecikme halinde alınacak cezaların idari şartnamede ve sözleşmede yazılmasını zorunlu tutar (4734 md. 27/r; 4735 md. 7/n).

Uygulamada

• Oran dokümandadır: Ceza oranı ve uygulanma biçimi ihale dokümanında belirlenir. Teklif vermeden önce idari şartnamenin ilgili maddesini ve sözleşme tasarısını okumak gerekir.
• İhtar ve fesih: Yüklenici taahhüdünü dokümana ve sözleşmeye uygun yerine getirmez veya işi süresinde bitirmezse, idare dokümandaki oranda gecikme cezası uygulamak üzere en az on gün süreli ve nedenleri açıkça yazılı bir ihtarda bulunur. İhtara rağmen aynı durum devam ederse sözleşme feshedilir; kesin ve ek kesin teminat gelir kaydedilir (4735 md. 20).
• Mücbir sebep: Mücbir sebep şartları gerçekleşip süresinde bildirilirse süre uzatımı verilebilir. Şartlar için süre uzatımı maddesine bakın (4735 md. 10).
• Çerçeve anlaşmada: Gecikme cezası uygulanan münferit sözleşmelerin ifası, çerçeve anlaşma süresini aşabilir (Çerçeve Anlaşma İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 5).
• Uyuşmazlık: Yapım ve yapımla ilgili danışmanlık sözleşmelerinde gecikme cezalarına ilişkin anlaşmazlıklarda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesindeki Yüksek Fen Kurulu görevlidir. Yüklenici itirazını kesin kabul tamamlanana kadar yazılı olarak idareye yapar; idare otuz gün içinde Kurula gönderir, Kurul altmış gün içinde karara bağlar (4735 Ek md. 1–2).
• EKAP: Cezalar dahil denetim işlemlerine ilişkin belge ve tutanakların düzenlenmesi, EKAP'ta yürütülecek sözleşme işlemleri arasındadır (EKAP Yönetmeliği md. 14).

Cezanın tahsil şekli de sözleşme hükümlerine göre belirlenir; hakediş maddesinde hangi kesintilerin hakedişe yansıdığını, fesih maddesinde gecikmenin en ağır sonucunu bulabilirsiniz.