Kesin teminat: %6 kuralı, %9 istisnası, iade ve sözleşme

Kesin teminat, ihaleyi kazanan isteklinin sözleşmeyi ihale dokümanına ve sözleşmeye uygun yerine getireceğinin güvencesidir. Geçici teminattan farkı, teklif aşamasında değil sözleşme imzalanmadan önce verilmesi ve işin kabulüne, hatta garanti süresinin sonuna kadar idarede kalmasıdır. Kesin teminatın oranı 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu md. 43'te, sözleşmeye davet md. 42'de, imzalamamanın sonuçları md. 44'te; ek kesin teminat, iade ve gelir kaydı ise 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu md. 12-14 ve 19-23'te düzenlenir.

Oran: %6 kuralı ve sınır değer altı tekliflerde %9

Kanuna göre sözleşmenin yapılmasından önce ihale üzerinde kalan istekliden ihale bedeli üzerinden %6 oranında kesin teminat alınır (md. 43). Aynı madde, teklifin sınır değerin altında olması halinde Kurumun yaklaşık maliyetin %6'sından az, %15'inden fazla olmamak üzere oran belirleyebileceğini öngörür. Kurum bu yetkiyi uygulama yönetmeliklerinde kullanmıştır:

İhale türü	Teklif sınır değere eşit veya üzerinde	Teklif sınır değerin altında	Dayanak
Yapım işi	Teklif fiyatının %6'sı	Yaklaşık maliyetin %9'u	Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 56/2
Hizmet alımı	Teklif fiyatının %6'sı	Yaklaşık maliyetin %9'u	Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 55/2
Mal alımı	İhale bedelinin %6'sı	(Yönetmelikte ayrı oran yok)	Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 54/2
Danışmanlık	Dokümanda belirtilirse sözleşmeden önce alınmayabilir; her hakedişten %6 kesinti teminat olarak tutulur		4734 md. 43

Hizmet alımlarında kısmi teklif verilmiş ve tek sözleşmeye konu kısımlardan bazılarında teklif sınır değerin altında kalmışsa, o kısımlar için yaklaşık maliyetin %9'u, diğer kısımlar için teklif fiyatının %6'sı hesaplanır ve toplamı alınır (Hizmet UY md. 55/2). Sınır değerin ne olduğunu aşırı düşük teklif ve sınır değer rehberinde anlattık.

Örnek (gerçek ihale verisi değildir): Yaklaşık maliyeti 10.000.000 TL olan örnek bir yapım işinde ihale 7.800.000 TL'lik teklif üzerinde kalsın. Teklif sınır değerin üzerindeyse kesin teminat 7.800.000 × %6 = 468.000 TL olur. Teklif sınır değerin altındaysa oran yaklaşık maliyete uygulanır: 10.000.000 × %9 = 900.000 TL. Kendi rakamlarınız için kesin teminat hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

21/b, 21/c ve 21/f kapsamındaki mal alımlarında, mal sözleşme yapma süresi içinde teslim edilir ve idare uygun bulursa sözleşme yapılması ve kesin teminat alınması zorunlu değildir (4734 md. 21, Mal UY md. 54/2); ayrıntı için pazarlık usulü rehberi.

Teminat olarak kabul edilen değerler geçici teminattakiyle aynıdır (md. 34; 4735 md. 35): Türk parası, teminat mektupları ve Devlet İç Borçlanma Senetleri. Kesin teminat mektubunun süresini, işin bitiş tarihi ve varsa garanti süresi dikkate alınarak idare belirler (4734 md. 35; Mal UY md. 54/6). Ortak girişimde toplam teminatı ortaklardan biri veya birkaçı karşılayabilir (Mal UY md. 54/7).

Sözleşme imzalama süreci (md. 41-46)

1. Bekleme süresi: Kesinleşen ihale kararı bütün isteklilere bildirildikten sonra 21/b ve 21/c ihalelerinde beş gün, diğer hallerde on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz (md. 41). Bu süre şikâyet hakkı içindir; bkz. itirazen şikâyet.
2. Davet: Bu sürenin bitimini, ön mali kontrol gereken hallerde kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde kalan istekliye davet tebliğ edilir (md. 42).
3. Kesin teminat ve imza: İstekli, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı verip sözleşmeyi imzalar; yabancı istekliler için 12 gün eklenir (md. 42). EKAP'ta sözleşme öncesi belgeler bu süre içinde e-imzayla gönderilir ve sözleşme EKAP'ta e-imzayla imzalanır (Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği md. 13).
4. Yasaklılık teyidi: Sözleşmenin imzalanacağı tarihte isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığı Kurum üzerinden teyit edilir (md. 42).
5. Geçici teminatın iadesi: Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir (md. 44). Bkz. geçici teminat.

İhale dokümanında aksi belirtilmedikçe sözleşmenin notere tescili zorunlu değildir; ortak girişim yüklenicide sözleşmeyi bütün ortaklar imzalar (md. 46). 2026 için sözleşme bedeli 6.813.294 TL'yi aşan sözleşmelerde bedelin onbinde beşi Kamu İhale Kurumu payı olarak yatırılır ve idareler bunu imza aşamasında arar (md. 53/j-1; Kamu İhale Tebliği No: 2026/1). Diğer maliyetler için sözleşme damga vergisi ve KİK payı rehberine bakın.

Sözleşmeyi imzalamazsanız: Kesin teminatı vermeyen veya sözleşmeyi imzalamayan isteklinin geçici teminatı protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın gelir kaydedilir; idare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifi uygun görürse o istekliyle sözleşme imzalayabilir (md. 44). Mücbir sebep dışında imzalamamak, Kanunun 58. maddesindeki yasaklama hükümlerinin de uygulanmasına yol açar (Mal UY md. 66/3). İdare kendi yükümlülüğünü süresinde yerine getirmezse istekli, sürenin bitmesini izleyen beş gün içinde on gün süreli noter ihtarıyla taahhüdünden vazgeçebilir (md. 45).

Ek kesin teminat (4735 md. 12)

Fiyat farkı ödenmesi öngörülerek ihale edilen işlerde, fiyat farkı olarak ödenecek bedel nedeniyle sözleşme bedelinde artış olursa bu artışın %6'sı oranında ek kesin teminat alınır; bu tutar hakedişlerden kesinti yapılarak da karşılanabilir (4735 md. 12; Mal UY md. 54/10). Kavram için fiyat farkı maddesine bakabilirsiniz.

Kesin teminat ne zaman iade edilir? (4735 md. 13-14)

Taahhüdün sözleşme ve dokümana uygun yerine getirildiği ve yüklenicinin idareye borcu olmadığı tespit edildikten sonra iade şöyle yapılır:

İş türü	İlk iade	Kalanın iadesi
Yapım işi	Eksik ve kusurlar giderilip geçici kabul tutanağı onaylandıktan sonra yarısı	SGK ilişiksiz belgesi getirilip kesin kabul tutanağı onaylandıktan sonra
Mal ve hizmet (garanti süresi var)	SGK ilişiksiz belgesi getirildikten sonra yarısı	Garanti süresi dolduktan sonra
Mal ve hizmet (garanti süresi yok)	SGK ilişiksiz belgesi getirildikten sonra tamamı	—

Piyasadan hazır alınıp satılan mal alımlarında SGK ilişiksiz belgesi şartı aranmaz (4735 md. 13). Yüklenicinin bu işten doğan idare ve SGK borçları ile ücretlerden yapılan yasal vergi kesintileri, yapımda kesin kabul tarihine, diğer işlerde kabul ya da garanti bitimine kadar ödenmezse kesin teminat paraya çevrilerek borçlara mahsup edilir ve kalan iade edilir. Mahsup gerekmeyen hallerde, idarenin yazılı uyarısına rağmen iki yıl içinde talep edilmeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir; mektup dışındaki teminatlar Hazineye gelir kaydedilir (4735 md. 14).

Kesin teminatın gelir kaydedildiği haller

• Yüklenicinin mali acz nedeniyle taahhüdü yerine getiremeyeceğini bildirmesi (4735 md. 19).
• İdarenin en az on gün süreli ihtarına rağmen taahhüdün dokümana uygun yerine getirilmemesi veya yasak fiil tespiti (4735 md. 20).
• İhale sürecindeki yasak fiillerin sözleşmeden sonra tespiti (4735 md. 21).

Bu fesih hallerinde teminat, alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar endeksle güncellenir ve aradaki fark yükleniciden tahsil edilir; gelir kaydedilen teminat yüklenicinin borcuna mahsup edilemez (4735 md. 22). Mücbir sebeple fesihte ise kesin teminat iade edilir (4735 md. 23).

Teklif Atlası resmî bir kaynak değildir; her işin teminat ve sözleşme şartlarını EKAP'tan indirdiğiniz idari şartname ve sözleşme tasarısından teyit edin. Kavramın kısa tanımı için sözlükteki kesin teminat maddesine bakabilirsiniz.