Pazarlık usulü: 4734 md. 21 bentleri, 21/b ve 21/c farkı

Pazarlık usulü, ihale sürecinin iki aşamalı yürütüldüğü ve idarenin işin teknik ayrıntılarını, gerçekleştirme yöntemlerini ve belli hallerde fiyatı isteklilerle görüştüğü usuldür (4734 sayılı Kanun md. 4). Kanun bu usulü istisna sayar: açık ihale ve belli istekliler arasında ihale temel usullerdir, diğer usuller yalnızca Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir (md. 5). Bu yüzden bir pazarlık ihalesine davet aldığınızda ya da ilan gördüğünüzde ilk bakmanız gereken şey, ihalenin 21. maddenin hangi bendine dayandığıdır; ilan, davet, şikâyet süresi ve sözleşme kuralları bende göre değişir.

21. maddenin altı bendi

Bent	Hangi durumda?	İlan	Süreç
21/a	Açık ihale veya belli istekliler arasında ihale sonucunda teklif çıkmaması	Zorunlu	İki aşamalı: önce fiyatsız teknik teklif ve görüşme, sonra fiyat teklifi
21/b	Doğal afet, salgın hastalık, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen haller; yapım tekniği açısından özellik arz eden ya da yapı veya can ve mal güvenliği için ivedilik gerektiren haller; idarece önceden öngörülemeyen olaylar nedeniyle ivedilik	Zorunlu değil	İlan yoksa en az üç istekli davet edilir; yeterlik belgeleri ve fiyat birlikte verilir
21/c	Savunma ve güvenlikle ilgili özel durumlar nedeniyle ivedilik	Zorunlu değil	21/b ile aynı
21/d	Araştırma-geliştirme sürecine ihtiyaç gösteren ve seri üretime konu olmayan işler	Zorunlu	İki aşamalı
21/e	Özgün ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve mali özellikleri netlikte belirlenemeyen işler	Zorunlu	İki aşamalı
21/f	Yaklaşık maliyeti parasal limite kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımları (2026: 3.406.508 TL)	Zorunlu değil	En az üç istekli davet edilir; yeterlik ve fiyat birlikte

21/f limiti, Kamu İhale Tebliği No: 2026/1 ile 1 Şubat 2026'dan itibaren 3.406.508 TL olarak güncellenmiştir. Bu bent yapım işlerini kapsamaz; yalnız mamul mal, malzeme ve hizmet alımları içindir (md. 21/f). Kanun ayrıca 21 ve 22. maddelerdeki parasal limitler dahilinde yapılan harcamaların yıllık toplamının, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça idare bütçesine bu amaçla konulan ödeneklerin %10'unu aşamayacağını öngörür (md. 62/ı). Eşik değerlerin altında kalmak için işi kısımlara bölmek de yasaktır (md. 5).

İlan zorunluluğu ve davet kuralı (md. 21 son fıkralar)

Kanunun 21. maddesinin ikinci fıkrasına göre (b), (c) ve (f) bentlerinde ilan yapılması zorunlu değildir. İlan yapılmayan hallerde en az üç istekli davet edilir ve davet edilenlerden yeterlik belgelerini ve fiyat tekliflerini birlikte vermeleri istenir. İlan yapılmayan ihalelerde doküman yalnız davet edilenler tarafından görülebilir ve indirilebilir (Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği md. 9).

(a), (d) ve (e) bentlerinde ilan yapılır. Yaklaşık maliyeti eşik değere eşit veya üzerinde olan pazarlık ihalelerinin ilanı, ihale tarihinden en az 25 gün önce Kamu İhale Bülteninde yayımlanır (md. 13/a-3). Eşik altındaki ihalelerde md. 13/b'deki 7, 14 ve 21 günlük dilimler uygulanır; tutar dilimleri için ilan süreleri rehberine bakın.

21/a, 21/d ve 21/e: iki aşamalı görüşme

Bu üç bentte Kanun şu sırayı öngörür (md. 21, dördüncü ve beşinci fıkralar):

1. Dokümanda belirtilen kriterlere göre yeterliği tespit edilen istekliler, fiyat içermeyen ilk tekliflerini (teknik ayrıntılar ve gerçekleştirme yöntemleri) sunar.
2. İhale komisyonu, idarenin ihtiyacını en uygun karşılayacak yöntem ve çözümler üzerinde her istekliyle ayrı ayrı görüşür.
3. Şartlar netleşince, gözden geçirilmiş teknik şartnameye göre bu şartları karşılayabilecek isteklilerden fiyatı da içeren teklif istenir.
4. İlk fiyat tekliflerini aşmamak üzere son yazılı fiyat teklifleri alınır ve ihale sonuçlandırılır.

Yaklaşık maliyet, pazarlık usulünde son yazılı fiyat teklifleriyle birlikte açıklanır; son yazılı teklif vermeyen isteklinin ilk teklifi son teklifi sayılır (Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 7/5, Kamu İhale Genel Tebliği md. 16.2.5). Ek madde 5'e göre, ilan ve dokümanda belirtilmişse (a), (d) ve (e) bentlerine göre yapılan pazarlıkta değerlendirme tamamlandıktan sonra elektronik eksiltme de yapılabilir.

Elektronik ortama geçiş açısından bir not: 1 Ağustos 2025'te yürürlüğe giren Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği'nin geçici 2. maddesi, 21/a, d ve e bentlerine göre yapılan pazarlıkta e-teklif hükümlerinin Kamu İhale Kurumunun teknik altyapı tamamlanınca duyuracağı tarihe kadar uygulanmayacağını belirtir. Teklifin nasıl sunulacağını ilgili ihalenin ilanından ve idari şartnamesinden teyit edin.

21/b ile 21/c farkı ve ortak kuralları

İki bent arasındaki fark gerekçededir: 21/b, doğal afet, salgın, can ve mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen ya da idarenin önceden öngöremediği olaylar nedeniyle ihalenin ivedilikle yapılmasını; 21/c ise savunma ve güvenlikle ilgili özel durumların ortaya çıkması üzerine ivediliği kapsar. Ayrıca Kanun, Cumhurbaşkanlığınca gerçekleştirilecek mal, hizmet ve yapım işi ihalelerinin 21/c'ye göre yapılabileceğini açıkça belirtir (md. 5).

Usul kuralları ise büyük ölçüde ortaktır:

• İlan zorunlu değildir; ilansız yapılırsa en az üç istekli davet edilir (md. 21).
• İdareye şikâyet süresi beş gündür (md. 55); diğer usullerde on gündür. Süre hesabı için itirazen şikâyet rehberine bakın.
• Kesinleşen ihale kararının bildiriminden itibaren beş gün geçmeden sözleşme imzalanamaz (md. 41).
• (b), (c) ve (f) kapsamındaki mal alımlarında, mal sözleşme yapma süresi içinde teslim edilir ve idare bunu uygun bulursa sözleşme yapılması ve kesin teminat alınması zorunlu değildir (md. 21, son fıkra). Bu durumda ihale üzerinde kalan istekli, md. 10'un dördüncü fıkrasındaki durumlarda olmadığını gösteren belgeleri malın tesliminden önce sunar (Genel Tebliğ md. 18.5.4).

Genel Tebliğ, süreklilik arz eden mal ve hizmet alımlarında yeni yıl ihalesinin önceden öngörülemeyen nedenlerle uzaması halinde, aradaki ihtiyacın 21/b kapsamında değerlendirilebileceğini; bunun idarenin yetki ve sorumluluğunda olduğunu belirtir (md. 20.1).

Davet aldığınızda kontrol listesi

• Davet yazısında ihalenin hangi bende dayandığı yazıyor mu? Şikâyet ve sözleşme süreleri buna göre beş ya da on gün olur.
• Yeterlik belgeleri ile fiyat teklifi aynı anda mı isteniyor (b, c, f), yoksa önce fiyatsız teknik teklif mi (a, d, e)?
• Geçici teminat, teklif bedelinizin en az %3'ü olarak hazırlandı mı (md. 33)? Hesap için geçici teminat aracı.
• Mal alımıysa sözleşme ve kesin teminat istenip istenmeyeceği idari şartnamede belirtilmiş mi? Bkz. kesin teminat.

Usullerin genel karşılaştırması için açık ihale usulü, ilansız küçük alımlar için doğrudan temin rehberine bakabilirsiniz. Teklif Atlası resmî bir kaynak değildir; ihale dokümanı yalnızca EKAP hesabına giriş yapılarak indirilir.