Çerçeve anlaşma, ortak ihale ve DMO alımları rehberi

Bazı ihtiyaçlar tek seferde değil, yıl boyunca parça parça doğar: ilaç, kırtasiye, akaryakıt, araç bakımı veya yol bakım-onarımı gibi. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu bu ihtiyaçlar için üç ayrı araç tanır: çerçeve anlaşma (ek md. 2), birden fazla idarenin ortak ihtiyaçları için tek ihale (ek md. 7) ve Devlet Malzeme Ofisi'nin idareler adına yaptığı alımlar (ek md. 12). Bu rehber üçünü istekli gözüyle karşılaştırır.

Üç aracın karşılaştırması

Özellik	Çerçeve anlaşma	Ortak ihale	DMO alımları
Dayanak	4734 ek md. 2; Çerçeve Anlaşma İhaleleri Uygulama Yönetmeliği	4734 ek md. 7; Kamu İhale Genel Tebliği 97/A	4734 ek md. 12
Kapsam	Yönetmelikte sayılan mal, hizmet ve bakım-onarım işleri	Ortak mal ve hizmet ihtiyaçları ile bakım-onarım işleri	Taşıt alımı ve kiralama, akaryakıt, ilaç, tıbbi malzeme ve tıbbi cihaz
Usul	Açık ihale (yönetmelik md. 8)	Kanundaki ihale usulleri	DMO yönetmeliğindeki yöntemler
Sözleşme	Her alımda ayrı münferit sözleşme	Her idareyle ayrı sözleşme	DMO mevzuatına göre
Süre sınırı	En çok 48 ay	Yok, işe göre	DMO mevzuatına göre

Çerçeve anlaşma nedir?

Kanun çerçeve anlaşmayı, bir veya birden fazla idare ile bir veya birden fazla istekli arasında belirli bir dönemde yapılacak alımların özellikle fiyatını ve mümkünse miktarlarını belirleyen anlaşma olarak tanımlar (md. 4). Ek md. 2'nin temel kuralları şunlardır:

• Kanun açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulünü uygulamak kaydıyla çerçeve anlaşmaya izin verir; Çerçeve Anlaşma İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ise bu ihalelerde açık ihale usulünün uygulanacağını hükme bağlar (md. 8). Usulün kendisi için açık ihale usulü rehberine bakın.
• Çerçeve anlaşmalar rekabeti engelleyici, sınırlayıcı veya bozucu şekilde kullanılamaz.
• İlan Kanunun 13. maddesine göre yapılır ve tahmini ihtiyaç miktarları ilanda gösterilir.
• Teminat hükümleri hariç sözleşmeye bağlama kuralları uygulanarak süresi kırk sekiz ayı geçmeyen anlaşma imzalanır ve sonuç Kamu İhale Bülteninde ilan edilir.
• Birden fazla istekliyle yapılan anlaşmalarda taraf istekli sayısı üçten az olamaz; teklifleri geçerli bulunanlar en avantajlı tekliften başlanarak listeye alınır. Sayı üçün altına inerse anlaşmanın sona erdiği taraflara bildirilir (ek md. 2; yönetmelik md. 6).
• İstekliler yeterliklerinin devam ettiğini on iki ayda bir belgelendirir. Yeterliği devam etmeyen ve davet edildiği halde iki kez geçerli teklif vermeyen isteklinin anlaşması feshedilir (ek md. 2; yönetmelik md. 6/8).

Yönetmelik kapsamı sınırlı tutar. Mal alımlarında tıbbi sarf malzemesi, ilaç, aşı, büro ve kırtasiye malzemesi, bilgisayar sarf malzemesi, akaryakıt, gıda, temizlik malzemesi, yedek parça, agrega, çimento, elektrik ve doğalgaz gibi kalemler; hizmet alımlarında araç ve makinelerin mutat bakım-onarımı, tercüme, sigorta, kalibrasyon, elektronik haberleşme gibi hizmetler; yapım işlerinde bina, karayolu, içme suyu ve kanalizasyon şebekesi, enerji nakil hattı ve boru hattı bakım ve onarımları sayılmıştır (md. 1/2). Konsorsiyumlar çerçeve anlaşma ihalelerine katılamaz (md. 6/6); kavram için sözlükteki konsorsiyum maddesine bakın.

Teminat: çerçevede yok, münferitte var

Çerçeve anlaşma aşamasında geçici teminat ve kesin teminat istenmez (yönetmelik md. 32/1). Münferit sözleşme aşamasında ise dokümanda belirtilmek kaydıyla:

1. Mal alımları: Garanti süresi öngörülmeyen ve bir defada teslim edilen mallarda kesin teminat zorunlu değildir. Garanti öngörülen veya teslimatı süreye bağlı mallarda münferit sözleşme bedelinin %6'sı kesin teminat alınır (md. 32/2-a).
2. Yapım ve hizmet: Münferit sözleşme bedelinin %6'sı alınır. Münferit aşamadaki teklif, çerçeve aşamasında hesaplanan sınır değerin altındaysa kesin teminat yaklaşık maliyetin %9'udur (md. 32/2-b).

Kesin teminat oranlarının genel kuralları için kesin teminat rehberine bakın. Münferit sözleşme bedeli Kanunun 53/j-1 tutarını (2026'da 6.813.294 TL) aşarsa bedelin onbinde beşi, davet edilen istekli tarafından Kurum hesabına yatırılır (yönetmelik md. 45).

Münferit sözleşme aşaması

Çerçeve anlaşma imzalandıktan sonra idare alım yapmaya karar verdiğinde süreç yeniden başlar (yönetmelik md. 43):

• İdare listedeki isteklilerin yasaklı olup olmadığını Kurumdan teyit ettirir ve yasaklı olmayanları teklife davet eder. Davet son teklif tarihinden en az üç gün önce ulaşacak şekilde gönderilir.
• Münferit aşamada teklif edilen birim fiyat, çerçeve anlaşmadaki birim fiyatı aşamaz (md. 6/7). Koşulların tamamı baştan belirlenmişse istekliler ilk tekliflerini aşmamak kaydıyla yeniden teklif verebilir (ek md. 2).
• Bilgi eksikliği varsa idare en az iki iş günü tamamlama süresi verir; birim fiyat cetvelinde aritmetik hata olan teklif değerlendirme dışı kalır.
• İhale yetkilisi kararı en geç üç gün içinde onaylar veya iptal eder; kesinleşen karar iki iş günü içinde bildirilir ve bildirimden itibaren üç iş günü geçmeden sözleşme imzalanamaz.
• Bu sürenin bitimini izleyen iki gün içinde istekli davet edilir ve davetin tebliğini izleyen üç iş günü içinde belgeleri, kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalar.
• Mücbir sebep dışında imzalamayan istekli hakkında md. 58'e göre yasaklama kararı verilir ve çerçeve anlaşması feshedilir. İdare görevini yapmazsa istekli, beş gün içinde on gün süreli noter ihbarnamesiyle taahhüdünden vazgeçebilir.

Münferit sözleşme aşamasında Kanunun 6, 38, 40-46 ve 54-56. maddeleri uygulanmaz; bu konulardaki usulü belirleme yetkisi Kuruma verilmiştir (ek md. 2). Bu yüzden normal ihalelerdeki on günlük süreler burada geçerli değildir; karşılaştırma için sözleşme imzalama süreci rehberine bakın. 4735 sayılı Kanun da çerçeve anlaşmaya dayalı münferit sözleşmeyi ayrı bir sözleşme türü olarak sayar (4735 md. 6/e).

Diğer önemli sınırlar: Çerçeve anlaşma ihalesine çıkmak için ödenek şartı aranmaz, ödenek münferit sözleşme aşamasında aranır (md. 5/ç). Münferit sözleşmelerle yapılan alımların toplamı, yasal iş artışları dahil, tahmini ihtiyaç miktarını aşamaz (md. 6/10). Münferit sözleşmenin ifası anlaşma süresi içinde yapılır; iş artışı, mücbir sebep veya idareden kaynaklanan süre uzatımı ya da gecikme cezası uygulanan hallerde bu süre aşılabilir (md. 5/c). Kanun, çerçeve anlaşma kapsamındaki ihalelerde elektronik eksiltmeye de izin verir (ek md. 5); bkz. e-eksiltme.

Birden fazla idarenin ortak ihalesi

Ek md. 7'ye göre birden fazla idare, ortak mal ve hizmet ihtiyaçları ile bakım ve onarım işleri için Kanundaki usulleri uygulayarak tek bir ihale yapabilir. İdareler bir protokolle aralarından bir idareyi, kesin teminatın alınması ve sözleşmenin imzalanması dışındaki ihale işlemlerini yürütmekle görevlendirir. Protokole taraf her idare ile ihale üzerinde kalan istekliler arasında ayrı sözleşme imzalanır.

Kamu İhale Genel Tebliği bu ihaleler için şu ayrıntıları ekler (97/A):

• Protokolde ortak ihtiyacın niteliği, türü, miktarı, ihale usulü ve koordinatör idare yer alır; eşik değer ve parasal limitlerde koordinatör idarenin tabi olduğu tutarlar esas alınır.
• İlanda ve dokümanda ihalenin birden fazla idarenin ortak ihtiyacı için yapıldığı belirtilir; kısmi teklife açık olup olmadığı da yazılır.
• Sözleşmeye davet, ihale dışı bırakılma hallerine ilişkin belgelerin incelenmesi, KİK payının kontrolü, yasaklılık teyidi ve imza her idarece; diğer işlemler koordinatör idarece yapılır.
• İş deneyim belgelerini sözleşmeyi imzalayan idareler düzenler.
• Protokole taraf idarelerin herhangi birinin ihalesine md. 10 ve 11 nedeniyle katılamayacak olanlar ile md. 58/3 uyarınca iştirak ettirilmeyecekler bu ihaleye de katılamaz (ek md. 7). Yasaklama konusu için yasaklama kararları rehberine bakın.

Birden fazla idare bir araya gelerek çerçeve anlaşma ihalesi de yapabilir; bu durumda anlaşmadan yararlanan her idare ayrı münferit sözleşme yapar (yönetmelik md. 6/2; Tebliğ 95).

DMO'nun idareler adına alımları

Ek md. 12'ye göre Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü idareler adına taşıt alımı, taşıt kiralama, akaryakıt alımı ile ilaç, tıbbi malzeme ve tıbbi cihaz alımlarını; bütün isteklilerin teklif verebildiği açık veya kapalı teklif usulü, davetle belli istekliler arasında ihale veya davet edilen istekliyle fiyat müzakeresi yapılan pazarlık yöntemleriyle yapabilir. Bu alımlarda çerçeve anlaşma yapılabilir; ceza, ihalelerden yasaklama ve sonuç bildirimine ilişkin hükümler dışında 4734 uygulanmaz. Yöntemler, süreler ve süreç DMO'nun Kurum görüşüyle çıkaracağı yönetmelikle belirlenir. DMO ilanlarına teklif verecekseniz kuralları bu yönetmelikten ve ilgili ilandan okumanız gerekir; Teklif Atlası bu rehberde DMO yönetmeliğinin ayrıntılarına girmez.

İdarelere göre ilanları idare sayfalarında izleyebilirsiniz. Teklif Atlası resmî bir kaynak değildir; ihale dokümanı EKAP hesabına giriş yapılarak indirilir, teklif e-imzayla verilir ve bağlayıcı şartlar ilgili ihalenin dokümanındadır.