İş Deneyim Belgesi ve Benzer İş: Oranlar ve Süreler

İş deneyim belgesi, isteklinin daha önce ihale konusu işi veya benzer işi yaptığını gösteren belgedir ve kamu ihalelerinde en sık elenme sebeplerinden biridir. Belgenin hangi işler için, ne kadar geriye dönük ve hangi tutarda isteneceği 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu md. 10 ile mal, hizmet ve yapım işleri için ayrı ayrı çıkarılmış uygulama yönetmeliklerinde düzenlenir. İlanlarda gördüğünüz "teklif edilen bedelin yüzde 30 oranından az olmamak üzere" gibi ifadeler idarenin seçtiği orandır; ama idare bu oranı yönetmelikteki aralığın dışında belirleyemez.

Kanundaki temel kurallar

Kanun md. 10/b-2, kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilmiş ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin şu belgelerin istenebileceğini sayar:

• Son on beş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabulü tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerine ait belgeler,
• Aynı dönemde sözleşme bedelinin en az yüzde 80'i oranında denetlenen veya yönetilen işlere ait belgeler,
• Devam eden işlerde, ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az yüzde 80'ine ulaşmış ve kusursuz yürütülmüş işlere ait belgeler,
• Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarına ait belgeler,
• Devredilen işlerde, sözleşme bedelinin en az yüzde 80'i tamamlanmışsa ilgili süre içindeki belgeler.

Aynı maddeye göre denetim ve yönetim faaliyetlerinden alınan belgeler beşte bir oranında dikkate alınır; yapımla ilgili hizmet işlerinden elde edilen belgeler yapım işlerinde kullanılamaz. Belgeler belge sahibi dışındakilerce kullanılamaz, devredilemez, kiraya verilemez ve satılamaz. Belge sahibinin kurduğu veya ortak olduğu tüzel kişi bu belgeyi ancak belge sahibi en az bir yıldır tüzel kişiliğin yarısından fazla hissesine sahipse ve sözleşmelerin yürütülmesinde temsile ve yönetime yetkiliyse kullanabilir; bu şartlar her ihalede aranır ve teminat süresi sonuna kadar korunmalıdır.

İş türüne göre süre, zorunluluk ve oran

	Yapım işleri	Hizmet alımları	Mal alımları
Geriye dönük süre	Son 15 yıl, geçici kabul	Son 5 yıl, kabul işlemleri	Son 5 yıl, kesin kabul işlemleri
Ne zaman istenir?	Yaklaşık maliyetinden bağımsız olarak her ihalede zorunlu (md. 30)	Yaklaşık maliyet 13/b-2 hizmet üst limiti ile eşik değer arasında ve eşik değerin üzerinde zorunlu (md. 29)	Belli istekliler usulü dışında, yaklaşık maliyet 13/b-2 mal üst limitine eşit veya altındaysa istenemez (md. 27)
Açık ihalede oran aralığı	Teklif bedelinin %50–%100'ü; yaklaşık maliyet eşik değerin iki katı ve üzerindeyse %50–%80'i (md. 39)	Teklif bedelinin %25–%50'si (md. 39)	Teklif bedelinin %10–%40'ı (md. 37)
Belli istekliler ve 21/a, d, e pazarlıkta	Aynı oranlar, yaklaşık maliyet üzerinden tutar	Yaklaşık maliyetin %25–%50'si	Yaklaşık maliyetin %10–%40'ı
Belge türleri	İş bitirme, iş durum, iş denetleme, iş yönetme belgesi	İş bitirme belgesi; yapımla ilgili hizmette yapım belgeleri; teknolojik ürün deneyim belgesi	İş bitirme belgesi, teknolojik ürün deneyim belgesi

2026 tutarlarıyla 13/b-2 bendindeki üst limit, mal ve hizmet alımları için 4.087.898 TL'dir; yapım işlerinde eşik değerin iki katı 1.373.848.858 TL'ye karşılık gelir (2026/1 No.lu Kamu İhale Tebliği'ndeki tutarlardan hesaplanmıştır). Açık ihalede oran teklif ettiğiniz bedel üzerinden uygulanır; bu yüzden teklif fiyatınız yükseldikçe sunmanız gereken belge tutarı da yükselir. Üç iş türünde de belge tek bir sözleşmeye ilişkin olmalıdır; birden fazla belgenin tutarı toplanamaz (Yapım yönetmeliği md. 48, Mal yönetmeliği md. 37, Hizmet yönetmeliği md. 39).

Hizmet alımlarında gelecek yıllara yaygın işlerde oran indirilir: idarenin belirlediği oranın bir yıldan uzun işlerde beşte dördü, iki yıldan uzun işlerde beşte üçü, üç yıldan uzun işlerde beşte ikisi yeterlik kriteri olarak alınır (Hizmet yönetmeliği md. 39/4).

Benzer iş nasıl belirlenir?

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 3, benzer işi ihale konusu işle nitelik ve büyüklük bakımından benzeşen, aynı veya benzer inşaat tekniği gerektiren ve ekipman, mali güç ve organizasyon açısından benzer özellikteki işler olarak tanımlar. Yapım işlerinde idare, Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliği'ndeki gruplardan hangilerini benzer iş kabul ettiğini ilanda ve dokümanda belirtir (md. 39/4). İlanlarda bu bilgi "4.4. Bu ihalede benzer iş olarak kabul edilecek işler" başlığında yer alır; örneğin bir saha düzenlemesi ilanında "(A) Alt Yapı İşleri XVIII. Grup" ve "(B) Üst Yapı Bina İşleri III. Grup" gibi grup adları görülür. Hizmet ve mal alımı ilanlarında benzer iş genellikle idarenin kendi ifadesiyle tanımlanır, örneğin bir hizmet ilanında "personel çalıştırılmasına dayalı hizmet işleri" gibi.

İhale konusu iş veya benzer iş kapsamında olmayan kalemlerin tutarı iş deneyiminde dikkate alınmaz; ancak belgeye konu işin esaslı unsuru ihale konusu işe veya benzer işe uygunsa belge tutarının tamamı değerlendirilir (Yapım yönetmeliği md. 48). Benzer işi iyi okumak için ihale ilanı nasıl okunur rehberine bakabilirsiniz.

İş ortaklığı ve konsorsiyumda iş deneyimi

İş ortaklığında yapım işlerinde pilot ortak istenen asgari tutarın en az yüzde 80'ini, diğer ortakların her biri en az yüzde 20'sini sağlamalıdır. Pilot ortak tutarın tamamını sağlıyorsa diğer ortaklar, asgari tutarın yüzde 40'ından az olmamak kaydıyla benzer işe ait olmayan bir yapım işi belgesi sunabilir (Yapım yönetmeliği md. 39/6-7). Mal alımlarında pilot ortak asgari tutarın en az yüzde 20'sini sağlamalı ve her durumda diğer ortakların her birinden daha fazla iş deneyimine sahip olmalıdır (Mal yönetmeliği md. 37/4). Konsorsiyumda her ortak kendi kısmı için istenen tutarı ayrıca karşılar.

Mühendis ve mimarlar için mezuniyet belgesi

İş deneyimi olmayan mühendis ve mimarlar, lisans eğitimlerine uygun yapım işi ihalelerinde mezuniyetten sonra geçen her yıl için belirli bir tutarı benzer iş deneyimi olarak kullanabilir; toplam süre on beş yılı geçemez (Kanun md. 62/h). Bu tutar 2026 için yıllık 3.781.281 TL'dir. Bu imkân iş deneyimi bulunan mühendis ve mimarlara uygulanmaz.

Başvuru öncesi kontrol listesi

1. İlandaki 4.3.1 maddesinden oranı ve geriye dönük süreyi okuyun.
2. Belgenizin kabul veya geçici kabul tarihinin ilk ilan tarihinden geriye doğru süreye girip girmediğini kontrol edin.
3. Benzer iş tanımına uyduğunu, yapım işlerinde grup adıyla eşleştirerek doğrulayın.
4. Teklif etmeyi düşündüğünüz bedelle oranı çarpın ve belge tutarınızla karşılaştırın; belge tutarları ilgili yönetmeliklerdeki endeks kurallarıyla güncellenerek değerlendirilir.
5. Belge bir ortağınıza aitse ortaklık ve süre şartını gösteren e-forma uygun belgeyi hazırlayın.

Kavramın kısa tanımı için iş deneyim belgesi sözlük maddesine bakabilirsiniz.